شماره پنج: مدرسه

روایتِ دوم: حسن

پاره‌ای از بخش چیزهایی که جلوی چشم‌مان بود/فصل هفتم/

 نویسنده: محسن ذکااسدی

نام بعضی نفرات

فاعِلاتُن فَعَلُن

حسن رشدیه

لابد «نیمایوشیج» زمان سرودن این شعر نامِ «حسن رُشدیه» را بر کاغذ نوشته و دنبال کلمه‌ای می‌گشته بر وزن نام او. حسن رشدیه… حسن رشدیه… نامِ بعضی نفرات… یادِ بعضی نفرات…

«یادِ بعضی نفرات

روشنم می‌دارد:

اعتصام یوسف،

حسن رشدیه.

قوتم می‌بخشد

رَه می‌اندازد

و اجاقِ کهنِ سردِ سَرایم

گرم می‌آید از گرمیِ عالی‌دم‌شان.

نامِ بعضی نفرات

رزقِ روحم شده است.

وقت هر دلتنگی

سوی‌شان دارم دست

جرئتم می‌بخشد

روشنم می‌دارد.»

 

چهارشنبه کنم فکری

پنج‌شنبه کنم شادی

جمعه می‌کنم بازی

ای شنبة ناراضی

پاها فلک اندازی

چوب‌های آلبالو

پاهای خون‌آلو

سال 1241 شمسی مکتب‌خانه‌ای در محلۀ چَرَنداب تبریز

نام مکتب‌دار سیدغضنفر وزیری بود. پسری به نام حمزه درس را بلد نبود. سیدغضنفر شلاق و فلک را آماده کرد. عبارت مورد علاقۀ خودش را زیر لب خواند: «احمق‌الرِجال، معلم‌الاطفال.»و به صدای بلند گفت:

«خب جناب میرزا حمزه شما هیچ‌کدام از درس‌های چهارشنبه را حاضر نکرده‌اید. بنابراین بنده مجبورم مانند هر شنبه شما را فلک کنم.»

– «آقا سید ببخشید.»

سیدغضنفر بچه‌ها را نگاه کرد. میرزا حسن بود. خلیفۀ کلاس.

+ «بله حسن؟»

– «آقا سید ممکن است حمزه را ببخشید؟»

+ «نه حسن.»

– «آقا سید اگر من ضمانت او را بکنم چه؟»

+ «چه ضمانتی؟»

– «هفتۀ دیگر درسش را حاضر باشد.»

+ «اگر حاضر نباشد؟»

– «من را فلک کنید.»

ضمانت پذیرفته شد. آن هفته سیدغضنفر درس مَفعولٌ‌ به و مفعولٌ فیه را در کلاس شرح داد. حسن تمام هفته با حمزه کار کرد و همه‌چیز را بارها برایش توضیح داد. اما حمزه که روخوانی هم بلد نبود چه‌طور می‌توانست مفعولٌ فیه را برای مکتب‌دار توضیح دهد؟ شنبة بعد حسن فلک شد و از خلیفه بودن برکنار، اما تا پایان آن سال حمزه به اندازۀ حسن صرف و نحو بلد بود. حمزه آن صبح شنبه را هرگز از خاطر نبرد که ترکه‌های آلبالو به کف پای حسن می‌خوردند. حسن گریه نمی‌کرد اما حمزه گریه می‌کرد. من حاضر نکرده بودم. حسن فلک شد. ای شنبة ناراضی. سید غضنفر دائم می‌گفت احمق‌الرجال و ترکه را محکم‌تر می‌کوبید. تا پایان سال هر صبح حسن زودتر به مکتب‌خانه می‌آمد و درس را به شاگردان یاد می‌داد. حسن که بعدها شد «میرزا حسن رشدیه» سال‌ها بعد در روزنامه اختر خواند:‌ در سال 1241 شمسی شمار ایرانیان باسواد از هر هزار نفر یک نفر بود.

سال 1290 شمسی محلۀ نوبر تبریز چهارمین مدرسۀ میرزا حسن رشدیه…

ادامه مطلب را در بهروان شماره پنجم (مدرسه) بخوانید.
خرید از سایت: behravanmag.com
نسخه الکترونیکی: jaaardotcom
خرید حضوری: پیشخوان دکه‌ها و کیوسک‌های روزنامه‌فروشی و کتاب‌فروشی‌های نشرِ چشمه

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن